I nie ma na świecie takiej rzeczy, co by nie była warta, by stać się baśnią…

                                                        Bolesław Leśmian

Karkonoski Olimp i Doktryna Dzika (rozdział 15 Raptularza znalezionego w Karkonoszach)

Wspinaczkę w Sudeckim Klubie Wysokogórskiego (SKW) zacząłem uprawiać jeszcze za czasów prawdziwego człowieka renesansu – Jerzego Kolankowskiego. Doktor nauk medycznych, tłumacz, pisarz, poeta, fraszkopisarz, malarz i społecznik. Jednym słowem: renesancowiec pełną gębą. To o nim poetyzujący lekarz, podróżnik i fotograf Kazimierz Pichlak pisał: „Mocarz wielki on. W górach, w pędzlach, węglach i piórach.Talentów ma ze sto i siedem. Starszy pan jeden”.

         Ów Starszy Pan jawił mi się niczym rosyjski jurodiwy – święty wariat, mistyk o spojrzeniu przesiąkniętym absolutem. Ale Starszy Pan jeden? Nie, nic podobnego! Starszych panów było tam więcej. Intelektualiści pełnej krasy, giganci ducha, przy których dzisiejsze autorytety są rzadkie jak hipopotamy na Grenlandii. Dlaczego? To proste: suma intelektu na świecie to stała (constans), za to liczba ludności rośnie w postępie geometrycznym. Rozcieńczamy się, panowie, w tej masowej zupie! Witkacy ująłby to krótko: „Bezduszność masowa zalewa naszą planetę, a indywidua giną w bagnie zbydlęcenia”.

         Doktora Jerzego poznałem pod koniec lat czterdziestych. Latałem wówczas do konfratra mojej mamy na ulicę Matejki w Szklarskiej Porębie, uczyć się rysunku u znanego, uznanego i bezwzględnie mistycznego malarza – Wlastimila Hofmana. Artystę reprezentującego linię symboliczno-alegoryczną, wybitnego ucznia samego Jacka Malczewskiego, przyciągnął do Szklarskiej Poręby Jan Sztaudynger. Słynny fraszkopisarz już od 1944 roku zawiadywał kulturą w PKWN, a trzy lata później przycupnął w grodzie pod Szrenicą, w małej chatce na końcu ulicy 1 Maja.

         W małym domku u Hofmana przy Matejki 23 zagęszczenie geniuszu na metr kwadratowy groziło natychmiastową eksplozją. Gdy w jednym pokoju Hofman rozstawiał blejtramy i paktował z aniołami, w drugim Sztaudynger szlifował fraszki o miłości, grzybach i innych uciechach ciała. W tym samym czasie Tadeusz Steć – legendarny przewodnik i karkonoski guru – darł koty z malarzem Nodzyńskim o to, czy dany kamień nad Śnieżnymi Kotłami wskazujący kierunek do źródeł Łaby leży bardziej po stronie polskiej, czy czeskiej.

         Nad tym całym koliskiem dominował jednak doktor Jerzy Kolankowski, słynny taternik. Wpadał pod Szrenicę chyba tylko po to, by sprawdzić, czy rzeczywistość nie przewyższa przypadkiem jego własnej fikcji literackiej. Przewyższała. I to regularnie – średnio o trzy promile i dwa wypadnięte oka na kwartał.

         Kolankowski z uporem przekonywał adwersarzy, że fikcja to jedyna rzecz, której nie da się podważyć. Miał rację. Jak pisał Bolesław Leśmian: „I nie ma na świecie takiej rzeczy, co by nie była warta, by stać się baśnią…”

         Nad Matejki unosił się gęsty zapach farb olejnych, tytoniu i absolutnej wolności. Władze ludowe nienawidziły tego zapachu, a WOP-iści Zbyszka Skoczylasa, pod czujnym okiem okulistów, musieli go tolerować. Sam Skoczylas, przesiadłszy się z piekielnej Jawy do Volkswagena, a potem awansując aż do Mercedesa, stał się żywym doomed na to, że na straży socjalistycznej granicy najlepiej stoi się w limuzynie zgniłego kapitalizmu. Sprzedaż tego Mercedesa pułkownikowi Bartoszewiczowi była majstersztykiem dyplomacji – wszak dowódca brygady nie mógł jeździć gorszym wozem niż podwładny, nawet jeśli ten podwładny potrafił jednoocznie nawigować motocyklem przez kartoflisko.

         Dla nas, młodych chłopaków, ci „starsi panowie” byli jak bogowie z karkonoskiego Olimpu. Choć Hofman dobiegał siedemdziesiątki i handlował z aniołami na płótnie, a Kolankowski łatał taterników i łamał przepisy graniczne z wdziękiem renesansowego dworzanina – tworzyli świat, który wydawał się wieczny.

         Ja sam? Nigdy nie byłem prymusem. W szkołach jechałem na „piątkach” – dwie na półrocze, trzy na koniec roku. Pierwszą nauką, jaką dała mi szkoła, było to, że niektórzy ludzie są głupi. Drugą – że mogą być jeszcze głupsi. Popatrzcie tylko: minęło tyle lat, a ja wciąż czekam, kiedy, u diabła, przyda mi się sinus i cosinus!

         Niemniej starsi panowie nauczyli mnie najważniejszego: jak ci w życiu coś nie idzie i ciągle wpadasz pyskiem w błoto, musisz być jak dzik. Pchać to błoto ryjem do przodu! Tak postępowałem. Pchałem, bo zawsze chciałem być facetem, który gdy rano wstaje i dotyka stopą podłogi, sprawia, że diabeł w piekle mówi z lękiem: „Oooo, kurwa, wstał…”. A gdy już nie mogłem pchać, gdy życie rzucało mnie na glebę, odwracałem się na plecy. Patrzyłem w gwiazdy i myślałem o tym całym kosmicznym wirze, dochodząc do prostego wniosku: warto ufać tylko własnej dupie. Ona jedna zawsze za mną stoi.

         Dziś uderza mnie melancholia. Przypomina mi się Gałczyński i jego żal za tym, co bezpowrotnie minęło. Rację miał Sztaudynger, którego fraszkę sparafrazuję na własną modłę: człowiek rośnie, patrzy wstecz i nagle dociera do niego, że te wszystkie pijackie dyskusje, ucieczki przed WOP-em w Kotłach i anioły Hofmana to nie był zaledwie wstęp. To było właśnie to. Całe, piękne, zwariowane życie.

Szrenica rozpuszcza się w żółci i fiolecie,
blejtram Hofmana pęka pod ciężarem skrzydeł,
anioły piją czystą formę z taternikami,
a ruda broda Kolankowskiego płonie w snach o wolności.

Uciekamy.
Przez Śnieżne Kotły, przez kosodrzewinę nocy,
WOP-ista mierzy do nas z lufy wypchanego bażanta,
a granica polsko-czeska przebiega dokładnie
przez środek mojego złamanego serca.

Śmiej się, Sztaudyngerze, śmiej!
Twoje fraszki zamarzają na rzęsach karkonoskich duchów,
gdy dzik z ludzką twarzą pcha błoto wieczności,
prosto w otwartą paszczę świtu.

 

Topografia geniuszu i mostek przeznaczenia

 

Jan Sztaudynger i Wlastimil Hofman mieszkali po przeciwnych brzegach Kamiennej. Hofman na początku wysokiego grzbietu Gór Izerskich, Sztaudynger u podnóża Karkonoszy. Malarz ze swojej pracowni miał widzieć grób Karkonosza, lecz Złoty Widok bezczelnie zasłaniały mu sosny, świerki i brzozy. Azaliż fraszkopisarz także miał co oglądać! Przez okno w kuchni mógł podziwiać panoramę Gór Olbrzymich, rozciągającą się dumnie od Szrenicy po Śnieżne Kotły.

         W linii prostej konfratrzy mieli do swoich sadyb niecały kilometr. Drogą jednak ta odległość puchła – dochodziła do trzech kilometrów. Idąc od Sztaudyngera do Hofmana, należało najpierw spuścić się w dolinę Kamiennej, uważając bacznie, by nie skręcić karku na zdradzieckich karkonoskich kamieniach, a potem wdrapać się pod górę. Dla ludzi natchnionych bywał to wysiłek iście tytaniczny. Zresztą w tamtych czasach dystansu nie mierzyło się w nudnych kilometrach, a w życiodajnych litrach czystej, wypitej dla kurażu i świętego natchnienia. Julian Tuwim napisałby o tym z zachwytem: „Pijmy, bracia, do dna, bo w dnie jest prawda i pieśń!”. Zaś Hofman, gdy przynosiłem mu swoje szkice oceniał je niezwykle krytycznie i pouczał słowami Bolesława Prusa: „Malarz to jest wirtuoz, który gra na promieniach światła. Więc graj”. Po przyjściu do domu po raz pierwszy przeczytałem Lalkę. Od tego czasu wracam do książki Aleksandra Głowackiego co dekadę i stale odkrywam niej coś nowego.

         Jerzy Kolankowski, jako człowiek renesansu, potrafił jedną ręką pisać receptę na artretyzm, drugą malować karkonoski pejzaż, a nogą – jak mniemam – asekurować partnera na linie w Sudetach. Był podwójnym prezesem, bo kierował i klubem wysokogórskim, i lokalnym towarzystwem lekarskim. Powszechnie szanowany, choć jego „święte wariactwo” – ta cecha tak typowa dla geniuszy – budziło regularny popłoch wśród kuracjuszy. Gdy pacjent skarżył się na ból w klatce piersiowej, doktor potrafił z marszu zarecytować mu fraszkę o przemijaniu, po czym zalecić weekendową wspinaczkę na Śnieżne Kotły w celu „gwałtownego przewietrzenia pęcherzyków płucnych”. Opornych przekonywał twardą logiką: „Wszystkie choroby pochodzą od stresu. Tylko weneryczne wywodzą się z zadowolenia”. Kto przeżył tę kurację, ten zdrowiał na wieki.

         Mister Hofman patrzył na to wszystko z góry. Siedząc w swojej chatce, malował anioły z twarzami lokalnych drwali i wiejskich dzieci, które goniły po okolicy za kurami. Hofman uważał, że malarstwo to czysta mistyka. Sztaudynger twierdził, że mistyka – owszem – istnieje, ale najlepiej smakuje w krótkiej, rymowanej formie i przy dobrym trunku. Sztaudynger, uciekając przed nudą urzędniczego życia w PKWN, szukał w Szklarskiej Porębie świętego spokoju. Jednak z Kolankowskim i Hofmanem w promieniu kilometra, spokój był tam towarem wysoce deficytowym.

Gdy ta trójka spotykała się w pół drogi, nad brzegiem Kamiennej, dochodziło do prawdziwego starcia tytanów. Sztaudynger rzucał złośliwą fraszką o medycynie, Kolankowski ripostował trafną diagnozą psychiatryczną fraszkopisarza, a Hofman przymykał jedno oko, kadrował ich w powietrzu palcami i mamrotał pod nosem, że obaj nadają się wyłącznie jako modele do obrazu „Kuszenie świętego Antoniego”. Witkacy, patrząc na nich, krzyczałby zapewne o „bezwzględnym potępieńcu metafizycznym”!

         Dziś, gdy patrzę na współczesnych „ludzi renesansu”, którzy potrafią co najwyżej obsłużyć dwa smartfony naraz, tęsknię za tamtymi wariatami. Oni mieli styl. Nawet jeśli potykali się o własne nogi, idąc pod górę od Sztaudyngera do Hofmana lub odwrotnie, robili to z niezachwianą poetycką godnością.

         Idąc dalej tamtym szlakiem, należało spuścić się kamienistą, wąską drogą do brzegu Kamiennej i przejść rzekę po lichym drewnianym mostku ze zmurszałymi poręczami. Mostku przeklętym. To z niego spadł były porucznik WOP Juliusz Naumowicz – późniejszy założyciel muzeum – i uszkodził swe ciało tak dotkliwie, że przestał chodzić, a wkrótce potem żyć.

         Wypadek Naumowicza, człowieka o okrutnym wręcz talencie narciarskim i lekkoatletycznym, zdziwił mnie niepomiernie. Ludzie złośliwie szeptali, że Julek był pijany, bo lekarze rzekomo stwierdzili u niego półtora promila alkoholu we krwi. Julka znałem doskonale. Nie tylko z tego, że przyjmowałem go do GB WOP z Marynarki Wojennej, ale przede wszystkim z zaciętych zmagań na bieżni i narciarskich trasach. Wiem dobrze, że półtora promila to dla Julka było tyle co nic! On lekko się tylko zachwiewał, gdy w jego żyłach pulsowało ponad trzy promile czystego destylatu.

         Za mostkiem trzeba było minąć szosę łączącą Szklarską Porębę z Piechowicami, ominąć budynek Funduszu Wczasów Pracowniczych (FWP) i wspinać się ni to ścieżką, ni to drogą do chałupinki mistrza farb, pędzli i blejtramów. Wspominam o tym nie bez kozery, albowiem dzisiaj ten rejon wygląda zgoła inaczej. Kamienistą drogę zastąpiono szosą asfaltową, która pasuje do dzikiej panoramy Karkonoszy jak kwiatek do kożucha. Dawny budynek FWP, przerobiony w początkach lat sześćdziesiątych przez twórcę i wielkiej klasy animatora kultury Zdzisława Parylaka na hotel i sławną knajpę, to dziś muzeum mineralogiczne.

         Jest w tym opisie potężna łyżka dziegciu. Oto po chatce Jana Sztaudyngera nie ostały się dziś nawet fundamenty. Tylko stara jabłoń, rosnąca z tyłu domu, przetrwała jeszcze kilka lat, aż w końcu ją obalił wiatr. Nie, nie wiatr historii – zwykły, bezwzględny halny. Jak pisał Konstanty Ildefons Gałczyński: „Bo to wszystko, mój drogi, to są piosenki, które wiatr rozwieje…”

         Podobny los spotkał sławną ścianę hotelu Parylaka z podpisami wybitnych artystów polskich i zagranicznych, a także genialnych taterników, którzy wędrowali do Zdzicha jak misie do miodu. Sam przyprowadzałem do Parylaka Wandę Rutkiewicz, Andrzeja Zawadę, Bogdan Jankowskiego, Janka Franczuka, Waldemara Michalskiego, Jurka Pietkiewicza i połowę naszego Sudeckiego Klubu. Ich podpisy także widniały na tej sławnej ścianie, którą czas obrócił w niwecz.

Mostek skrzypi pod ciężarem niewidzialnych kroków,
Kamienna niesie ryk potępionych i zapomnianych,
Julek Naumowicz biegnie po wodzie,
trzymając w ręku promile jak złote talary.

Gdzie jest dom fraszkopisarza?
Została tylko jabłoń, która rodzi kwaśne wspomnienia,
a wiatr halny, ten wielki karkonoski cenzor,
wyrywa z korzeniami ostatnie rymy.

Ściana Parylaka pęka w szwach od wielkich nazwisk,
Wanda, Andrzej, Jurek –
ich podpisy spływają kredą po tynku,
prosto w otchłań muzeum, gdzie kamienie mają więcej pamięci
niż ludzie.

Arsenały, ambicje i rozczochrane umysły

 

Raz czy dwa razy na Matejki pojawił się także Julian Tuwim. Starosta jeleniogórski chciał go koniecznie zainstalować w dawnej willi noblisty, twórcy Tkaczy, Gerharta Hauptmanna. Mimo potężnej różnicy wieku gospodarz pozwalał mi niekiedy przesiadywać w kącie i przysłuchiwać się tym wielkim rozmowom. Zamieniałem się w słuch, gdy rozprawiano o górach lub literaturze. Jednak gdy dyskusja skręcała na manowce aktualnych wydarzeń, demokracji czy komentarzy politycznych – co obchodziło mnie mniej więcej tak, jak świnię grzmot – natychmiast przestawałem cokolwiek rozumieć.

Mimo to w moim starym dzienniku odnalazłem zwięzły zapis z tamtego okresu: „Demokracja jest wtedy, kiedy wilk i owca głosują, co zjedzą na obiad. Natomiast wolność jest wtedy, gdy dobrze uzbrojona owca podważa wynik tych wyborów”. Dawno już odwróciłem słynny aforyzm Wittgensteina: „o czym nie wolno mówić, to trzeba bezwzględnie zapisać”. Wiele wody musiało upłynąć w Kamiennej, nim w pełni zrozumiałem sens tych słów. Stało się to dopiero wtedy, gdy domyśliłem się, po co pod naszą stodołą w Górzyńcu ukryty był spory arsenał WiN-u. Dopisuję tam dziś jedynie małe postscriptum: „Nawet najgłupsi politycy nie są tak głupi jak społeczeństwo, które ich wybrało”.

Dziwiłem się wtedy starszym panom, gdy zjadliwie ironizowali, że mózg wprawdzie jest niewidoczny, ale gdy polityk go nie ma – widać to natychmiast! Albo gdy powtarzali, że ludzie są stworzeni do tego, by być kochanymi, a rzeczy do tego, by ich używać. Wnioskowali z tego zresztą z żelazną logiką: jedynym powodem, przez który na świecie panuje tak potworny chaos, jest fakt, że dziś kocha się rzeczy, a ludzi brutalnie używa. Witkacy ryczałby z zachwytu nad tą diagnozą mechanizacji życia! Ludzie zmieniają się tylko z dwóch powodów: albo otworzyły im się oczy, albo zamknęli swoje serca.

Od lat sześćdziesiątych do tego Olimpu dołączył Marian Sajnog – późniejszy szef GOPR, sudecki przewodnik, świetny narciarz i członek dwóch himalajskich wypraw na najwyższy szczyt świata, organizowanych przez Andrzeja Zawadę. To nie był facet zbudowany – jak niektórzy przewodnicy sudeccy – z penisa, libido, skłonności do dziwaczenia i miłości własnej. Marian Łykał setki jak pelikan płotki, ale nigdy się nie upijał.

W późniejszych czasach u malarza zaczęli bywać też lokalni przewodnicy, których uczył sam Tadeusz Steć – ich prawdziwy, karkonoski guru. Wśród nich wyróżniał się Aleksander. Chłopak miał ambicję, chciał koniecznie prześcignąć w prozie Jana Koprowskiego, a w malarstwie samego mistrza Hofmana. Wchodziło mu to raczej średnio, ale wystarczyło na wydanie dwóch interesujących książek i stworzenie kilku rysunków. Byłoby tego zapewne więcej, gdyby świat cierpiał już wtedy na zarazę Internetu i mediów społecznościowych.

Główny bohater mojej opowieści, doktor Jerzy Kolankowski, oprócz rozlicznych funkcji medycznych, był współzałożycielem i pierwszym szefem Koła Sudeckiego Klubu Wysokogórskiego. Potem, po kadencji Jerzego Pietkiewicza, znowu objął tę funkcję, aż w końcu zmieniła go młoda wspinaczkowa krew.

Żeby przygotować się do potwornych trudów wypraw w Alpy i Kaukaz, doktor Jerzy potrafił przy 25-stopniowym mrozie sypiać w hamaku na otwartym balkonie! Strasznie zazdrościłem mu tego Kaukazu. Ale najbardziej zazdrościłem mu tej niesamowitej, wręcz szalonej odwagi, z jaką razem z partnerem, Zygmuntem Piotrowskim, dokonali pierwszego wejścia północną ścianą na „Ząb Rekina”. Trochę mniej zazdrościłem mu wytyczania nowych dróg na Bobrowych Skałach czy Krzywych Basztach. Moja zazdrość, rzec można, malała wraz ze zmniejszaniem się gabarytów owych skałek. Mimo swojej wspinaczkowej zachłanności, by zdobyć każdy napotkany kamień, doktor zostawił jeszcze sporo roboty dla innych – w tym dla mnie.

Jerzy Kolankowski to był rozczochrany umysł, przypominający zdeptane mrowisko. Nie używał feminatywów i na pewno nie zmieniał pieluch. Po prostu był nadwrażliwcem, któremu ta nadwrażliwość zbierała się pod łopatką. Próbował okiełznać świat i zawsze grał na swojej szachownicy. Gdy akurat nie łatał ludzi i nie hartował tyłka na mrozie, brał do ręki pędzle albo siadał bez koszuli przy maszynie do pisania. Malował, pisał przewodniki, tłumaczył książki Gastona Rébuffata albo poezję Arthura Rimbauda. A gdy nachodziła go wena – rzeźbił fraszki. Nie miał może takiego talentu jak Jan Izydor Sztaudynger, któremu poświęcił książkę Ścieżka nad Kamienną, ale prezes miał w sobie to nieuchwytne „coś”! Jego wiersze wyglądały tak, jakby autor pisał je po wypiciu wiadra mocnego, czerwonego wina. Nie każdemu to pasowało. Profesor Jacek Kolbuszewski z Wrocławia ostro go za to smagał w prasie górskiej, ale Józef Nyka, długoletni redaktor naczelny Taternika, po śmierci Doktora poświęcił mu wyjątkowo ciepłe wspomnienie.

Doktor z żalem powtarzał wtedy za Camusem: „Trzy lata, żeby napisać książkę, pięć linijek, żeby ją ośmieszyć”. Żeby go pocieszyć, napisałem mu kiedyś w liściku: „Jurku! Rób swoje i nie oglądaj się na innych”. I dla żartu podpisałem: „Z poważaniem, żona Lota”. Kolankowski wiedział, że choćby człowiek wypluł płuca, by stworzyć coś tak nieskazitelnego jak Sudeckie Koło SKW, zawsze znajdzie się ktoś, kto doszuka się skazy. Przecież niektórzy ludzie uważają nawet, że symfonie Beethovena są odrobinę za głośne.

Jadwiga i Waldemar Michalscy mieszkali z dwójką córek na skarpie naprzeciwko Dworca Głównego w Jeleniej Górze, blisko Pietkiewicza. Ich dom wyglądał dokładnie jak wieża widokowa.

Tuwim gubi pióra w pustej willi noblisty,
a w stodole w Górzyńcu rdzewieją karabiny wolności.
Doktor Jerzy śpi w hamaku rozpiętym między gwiazdami,
mróz maluje na jego brodzie kaukaskie lodowce,
gdy on, bez koszuli, przepisuje Rimbauda na maszynie do szycia snów.

Ząb Rekina wbija się w północną ścianę nocy.
Uciekamy, Jurku!
Przed krytykami, przed wiatrem, przed zbyt głośnym Beethovenem,
na skarpę naprzeciwko dworca,
gdzie dom Michalskich świeci jak latarnia morska
w morzu karkonoskiego zapomnienia.

A owce i wilki wciąż głosują w ciemności,
nie wiedząc, że pod tynkiem
ktoś już zapisał wszystko, o czym milczeliśmy przez lata.

 

Strażnicy pamięci i manifest zgniłej duszy

 

W moich czasach służby na strażnicy w Orlu, Michalscy byli tam najczęstszymi gośćmi, a ich wielką, życiową pasją było… zbieranie grzybów. Jerzy Pietkiewicz też bywał w Orlu, ale jego nie interesowały podgrzybki, tylko bezkompromisowa wspinaczka na Granicznik. Był niewątpliwie najlepszym narciarzem i himalaistą wśród nas.

         Po tym, jak Pietkiewicz zaginął na zawsze w Himalajach, prezesem Koła Sudeckiego na powrót wybrano starego doktora Kolankowskiego. Jednak to już nie były te same, dawne czasy.

Te ciągłe roszady na stanowiskach prezesów zupełnie nie przeszkadzały nam w wielkiej, męskiej sztamie. Jako wyznawca starożytnego Solona wiedziałem doskonale, by przyjaciół nie wybierać lekkomyślnie. I ja ich znalazłem – od premierowego wejrzenia. Trójka prezesów szybko stała się moimi najbliższymi ludźmi. Ale Solon ostrzegał także, aby tych, których już zdobyłeś, nigdy lekkomyślnie nie porzucać. Toteż ja ich nie porzuciłem. Niestety, to oni porzucili mnie. Jeden po drugim, odchodzili z tego świata. Po prostu umierali, bezczelnie łamiąc solońskie zasady lojalności i zostawiając mnie samego na placu boju, z raptularzem pełnym wspomnień i karkonoskim halnym hulającym po pustych sadybach.

         Gdy lód i śnieg zabrały w Himalajach Pietkiewicza – najlepszego narciarza wśród prezesów, który wolał gonić za pionem na Graniczniku i wdzierać się na najwyższe dachy świata niż zbierać podgrzybki – Kolankowski na chwilę wrócił na fotel dowódcy SKW. To już była jednak tylko jesień średniowiecza naszego karkonoskiego renesansu. Koło historii zatoczyło pełen obrót, ale mechanizm był już mocno zużyty.

To nasze wzajemne „wykopsywanie się” i „wygryzanie” z funkcji prezesów było w gruncie rzeczy najczystszą formą taternickiej miłości. Graliśmy w tę prezesowską ciuciubabkę bez jadu, z uśmiechem facetów, którzy wiedzieli, że prawdziwa władza to nie pieczątka w klubowym sekretariacie, ale to, kto pierwszy założy nową drogę i kto ma lepsze dojścia w strażnicach WOP.

W latach pięćdziesiątych z funkcji prezesa Klubu odprawił Kolankowskiego Waldemar Michalski. W latach sześćdziesiątych to mnie udało się wygryźć Michalskiego. Będąc na stanowisku w formacji granicznej, zdołałem jakimś cudem przekonać dyrektora Karkonoskiego Parku Narodowego, aby przekazał dawną chatkę pod Śmielcem na 99 lat dla naszego Klubu! Dziesięć lat później mnie z kolei wykopał Jerzy Pietkiewicz. No, do czasu, aż przyszedł Jan Mikita. Świeży prezes! Szybko pozamiatał niegdysiejsze błędy. Zakasał rękawy i ruszył ku nowym wyzwaniom. Pod jego rządami klub tak rozkwitł, że zauważyły go nie tylko władze Jeleniej Góry, ale i sam Duch Gór.

Z pierwszego kwartetu prezesów SKW zostałem sam na placu boju. Aby się odstarzyć – ćwiczę, ćwiczę i jeszcze raz ćwiczę. Wolę być najstarszym na siłowni niż najmłodszym w domu starców!

Jurek Kolankowski odszedł, aby Panu Bogu pomagać chmurki na niebie przeganiać. Doktor przestał w końcu marznąć w tym swoim hamaku na balkonie, zostawiając profesora Kolbuszewskiego z jego jadowitymi recenzjami i Józefa Nykę z empatycznym nekrologiem. Śmierć Jurka udowodniła, że nawet najbardziej renesansowy człowiek nie wygra licytacji z kostuchą, choćby brał ją na wytrzymałość w głębokim mrozie.

Dziś, gdy patrzę na tę wieżę widokową vis-à-vis jeleniogórskiego dworca, gdzie Michalscy kiedyś suszyli pod sufitem podgrzybki i borowiki, czuję specyficzny chłód. Solon miał rację: łatwo kumpli nie zdobyłem, ale trzymałem się ich mocno. To, że dali dyla na tamten świat przede mną, to z ich strony potworny nietakt. Zostawili mnie tutaj, żebym bawił się w strażnika pamięci o czasach, gdy ludzie byli kochani, rzeczy używane roztropnie, a w WOP-ie służyło się z sercem do gór i poezji.

No cóż, Jurku, Waldku, Jurku drugi! Robię swoje i nie oglądam się za siebie. Żona Lota zamieniła się w słup soli, a ja zamieniam Wasze historie w nierozpuszczalny lód.

 

Oniriada

Słyszycie? Słyszycie radosny śpiew świata?
Jak Was woła do wspólnej zabawy?
Nie! Ja też nie słyszę.

W hołdzie moim drogim adwersarzom pozwalam sobie na bezczelną, poranną parafrazę klasyka, Juliana Tuwima:

Ledwo słoneczko uderzy w okno
Złocistym swoim promykiem,
Budzę się hoży, rześki i młody
Z antypaństwowym okrzykiem!

Zanurzam się aż po same uszy
W miłej, moralnej zgniliźnie,
By z samej głębi zepsutej duszy
Uwłaczać Bogu i Ojczyźnie!

Kajając się zatem najuprzejmiej za wszelkie popełnione bezeceństwa, obscena, rozpustnictwa, obrzydliwości, łotrostwa, bezczelności, cynizmy, bezwstydności, obłudnictwa, szarlatanerstwa, wtręty pornograficzno-zniesławiające oraz potworne nikczemności – których wprawdzie w moich książkach nie ma, ale które zdaniem czujnych tropicieli zostały w nich misternie zakamuflowane – w ramach publicznej ekspiacji donoszę posłusznie:

Kpię z bohaterów przez całą godzinkę,
Sączę jad w czerepy i niewinne dusze,
Lekko szkaluję kochaną Ojczyznę,
A w święta narodowe do złego kuszę!

Zaśmiecam język z dziką lubością,
Znieprawiam adwersarzy i w sidła zwabiam,
Mam wprost szatańskie, podłe zakusy,
Gdy patriotyczny ołtarzyk zakrwawiam!

Z kolejnego procesu do domu wracam
Pogodny, lekki jak mała ptaszyna,
W cichym lokalu na Kolejowej
Już na mnie czeka drukarska maszyna!

Odbijam sobie, namiętnie odbijam
Zielone banknoty i honoraria śliczne,
Smażę antypaństwową bibułę
I jadowite broszurki pornograficzne!

A potem – mała, wyuzdana orgijka
W ramionach płomiennej, drapieżnej Chajki,
Mam wszak w domu rasową sadystkę
Z ponurej, rembertowskiej czerezwyczajki!

I choć mam milion wyrafinowanych rozkoszy
U owej Chajki – krwawej i ryżej,
To na samo wspomnienie moich adwersarzy
Ciężko mi… Nie, nie na sercu!
Wprost przeciwnie – znacznie niżej.

Niech się tym słodkim, bolesnym ciężarem
Podzieli wreszcie któryś z rodaków…
Mój Boże, ileż w tym Moim Kraju siedzi
Durnych, nadętych i przemądrzałych pismaków!